Phụ huynh lo lắng khi bé 25, 26, 27 tháng tuổi vẫn chưa nói được, không biết con là chậm nói đơn thuần hay dấu hiệu tự kỷ. Giải pháp tốt nhất cho trẻ 25, 26, 27 tháng tuổi chưa biết nói là cần được phát hiện và can thiệp sớm.
Bài viết này, Trung tâm Nhân Hòa xin chia sẻ về sự phát triển ngôn ngữ của trẻ 25 – 27 tháng tuổi, những nguyên nhân, dấu hiệu trẻ 25, 26, 27 tháng chậm nói và cách dạy bé ở nhà cũng như cho trẻ học can thiệp sớm để mang lại hiệu quả cao.
Ngôn ngữ của trẻ 25, 26, 27 tháng tuổi
Giai đoạn 25, 26, 27 tháng là thời điểm ngôn ngữ tiếp nhận và diễn đạt lời nói của trẻ phát triển mạnh mẽ. Hiểu rõ các mốc phát triển giúp cha mẹ phát hiện sớm những dấu hiệu trẻ chậm nói cần can thiệp.
Về khả năng hiểu ngôn ngữ
Trẻ 25 – 27 tháng tuổi có khả năng hiểu được 200 – 500 từ, phát triển vượt trội so với khả năng nói. Các bé có thể hiểu và thực hiện được những yêu cầu 2 bước.
Khả năng hiểu ngôn ngữ của bé 25 – 26 – 27 tháng tuổi:
- Hiểu được 200 – 500 từ mặc dù chỉ nói được một phần nhỏ
- Thực hiện yêu cầu 2 bước như “Con lấy giày rồi mang vào”
- Hiểu các khái niệm đơn giản về không gian: trên/dưới, trong/ngoài
- Nhận biết và chỉ đúng các bộ phận cơ thể khi được hỏi
Trong quá trình dạy các bé chậm nói, chúng tôi nhận thấy những bé hiểu tốt nhưng chưa nói thường tiến bộ nhanh hơn khi được can thiệp đúng cách.
Vốn từ vựng và khả năng nói của các bé 25-26-27 tháng tuổi
Vốn từ vựng của trẻ 25, 26, 27 tháng phát triển với tốc độ nhanh, trẻ nói được khoảng 50 – 100 từ đơn, ghép câu 2 – 3 từ. Trẻ biết chủ động giao tiếp để chơi với bạn bè và người lớn.
Các mốc phát triển điển hình:
- Trẻ nói được 50 – 100 từ đơn và học thêm 5 – 10 từ mới mỗi tuần
- Ghép được câu 2 – 3 từ như “Con muốn sữa”, “Bố đi làm”
- Bắt đầu sử dụng đại từ “con”, “cháu” để chỉ bản thân
- Có thể kể tên đồ vật quen thuộc trong nhà
- Chủ động bắt chuyện với người lớn và bạn bè
- Thích chơi song song với trẻ khác, bắt đầu chia sẻ đồ chơi
- Sử dụng cử chỉ điệu bộ kết hợp với lời nói
- Biết chào hỏi, cảm ơn khi được nhắc nhở
Dấu hiệu trẻ 25, 26, 27 tháng tuổi chậm nói
Nếu trẻ 25 – 27 tháng tuổi chỉ nói được dưới 20 từ, hạn chế sự tương tác giao tiếp qua lại hoặc kỹ năng chơi hạn hẹp. Phát hiện sớm các dấu hiệu trẻ 25, 26, 27 tháng chậm nói giúp can thiệp kịp thời, tránh làm trẻ tụt lại phía sau, ảnh hưởng đến học tập và sự phát triển toàn diện của trẻ.
Dấu hiệu về vốn từ và phát âm
Vốn từ nghèo nàn và phát âm không rõ là dấu hiệu đầu tiên cảnh báo trẻ chậm nói. Phụ huynh cần lưu ý khi trẻ có những biểu hiện này kéo dài.
Các dấu hiệu cụ thể:
- Trẻ chưa biết nói hoặc chỉ nói được 10 – 20 từ (những gì trẻ 18 tháng biết nói)
- Phát âm không rõ, người lạ khó hiểu được
- Chỉ lặp lại từ nghe được, không tự phát âm lời nói
- Mất các từ đã biết nói trước đó
- Chỉ nói từ đơn lẻ, không ghép được 2 từ
- Không biết dùng từ để diễn tả nhu cầu
- Giao tiếp chủ yếu bằng kéo tay, hay khóc hoặc la hét ăn vạ
- Không bắt chước được lời nói của người lớn
Dấu hiệu về tương tác và giao tiếp phi ngôn ngữ
Khó khăn trong tương tác xã hội thường đi kèm với chậm nói và có thể là dấu hiệu của các vấn đề phát triển thần kinh. Cha mẹ cần quan sát toàn diện hành vi giao tiếp của con.
Biểu hiện cần lưu ý:
- Không giao tiếp bằng mắt khi nói chuyện
- Không chỉ tay vào đồ vật khi muốn
- Không vẫy tay chào, không gật/lắc đầu
- Thích chơi một mình, không quan tâm đến trẻ khác
- Các biểu hiện hay nhại lời, có hành vi lặp lại nhiều lần
- Khó khăn chia sẻ cảm xúc và biểu hiện cảm xúc không phù hợp với tình huống
Vì sao các bé 25, 26, 27 tháng chưa biết nói
Trẻ 25 – 26 – 27 tuổi chưa biết nói, chậm nói là do các yếu tố môi trường thiếu tương tác giao tiếp hoặc yếu tố về sức khỏe. Trẻ gặp vấn đề về tai – mũi – họng ảnh hưởng đến khả năng nghe – nói, hoặc do trẻ mắc các rối loạn phát triển ảnh hưởng đến khả năng ngôn ngữ.
1. Yếu tố môi trường
Môi trường sống và cách nuôi dạy ảnh hưởng lớn đến phát triển ngôn ngữ. Trường hợp môi trường ít giao tiếp, tương tác với trẻ hoặc cho trẻ xem nhiều tivi, điện thoại ảnh hưởng lớn đến khả năng phát triển ngôn ngữ.
- Cha mẹ ít trò chuyện, thiếu tương tác với con dẫn đến trẻ thiếu tương tác giao tiếp, vốn từ vựng ít, thụ động trong giao tiếp và ít có cơ hội tập nói.
- Trẻ xem nhiều tivi, điện thoại: làm giảm tương tác giao tiếp qua lại, tiếp nhận thụ động, không chủ động giao tiếp. Làm giảm sự tập trung chú ý trong giao tiếp.
2. Nguyên nhân sức khỏe – phát triển
Các vấn đề y khoa về tai – mũi – họng hoặc các rối loạn phát triển thể ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng phát triển ngôn ngữ. Bé cần khám để xác định rõ nguyên nhân và can thiệp đúng hướng.
Các vấn đề về cơ quan phát âm (tai – mũi – họng)
Bất thường về cấu trúc hoặc chức năng cơ quan phát âm gây khó khăn trong việc tạo âm. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng nói của trẻ.
Các vấn đề thường gặp:
- Dính thắng lưỡi hạn chế cử động lưỡi
- Viêm tai giữa tái phát gây giảm thính lực
- Hở hàm ếch gây rối loạn cộng hưởng, gây khó khăn việc tạo ra âm thanh chính xác
- Suy giảm thính lực, không nghe rõ âm thanh dẫn đến khó phát âm
Các rối loạn phát triển thần kinh ảnh hưởng đến ngôn ngữ
Hiện nay, các rối loạn phát triển thần kinh ở trẻ có xu hướng gia tăng, một số rối loạn phát triển ảnh hưởng đến sự phát triển ngôn ngữ và giao tiếp lời nói của trẻ như:
- Rối loạn phổ tự kỷ (ASD)
- Tăng động giảm chú ý (ADHD)
- Rối loạn phát triển ngôn ngữ (DLD)
- Chậm phát triển toàn diện
- Khuyết tật trí tuệ
Trẻ 25 – 26 – 27 tháng chậm nói, khi nào cần hỗ trợ?
Việc can thiệp sớm, hỗ trợ tích cực trẻ tập nói đóng vai trò quan trọng trong hành trình phát triển ngôn ngữ của trẻ ở độ 25 – 27 tháng tuổi. Đặc biệt, giai đoạn trước 3 tuổi được coi là “thời kỳ vàng”, giai đoạn này ngôn ngữ và não bộ của trẻ phát triển mạnh mẽ.
Khi trẻ có các biểu hiện dưới đây, phụ huynh hãy cho trẻ đi khám và can thiệp sớm giúp trẻ phát triển ngôn ngữ, hòa nhập với các bạn.
1. Dấu hiệu trẻ 25, 26, 27 tháng cần can thiệp ngôn ngữ
Trẻ 25, 26, 27 tháng tuổi chậm nói hoặc chưa biết nói dấu hiệu là rất rõ ràng, nếu trẻ chưa nói được từ nào hoặc chỉ nói được dưới 20 từ, lời nói là khó nghe thì cần cho trẻ đi test và can thiệp sớm. Ba mẹ có thể so sánh với mốc phát triển ngôn ngữ hoặc các bé khác cùng độ tuổi. Trường hợp trẻ chậm trên 30% là sự chậm trễ có ý nghĩa cần theo dõi can thiệp.
Khi có các dấu hiệu dưới đây, cha mẹ hãy cho trẻ đi can thiệp ngôn ngữ sớm để mang lại hiệu quả cao:
- Ở 25, 26, 27 tháng tuổi bé chưa nói được từ nào
- Bé nói được dưới 20 từ đơn, chưa ghép câu 2-3 từ
- Lời nói khó nghe và người lạ không hiểu được
- Không bắt chước âm thanh, lời nói để tập nói
- Không hiểu các yêu cầu đơn giản
- Giao tiếp chủ yếu bằng cử chỉ hoặc dắt tay đi
- Không có tiến bộ dù đã được tích cực dạy tại nhà
- Không hoặc ít phản ứng khi được gọi tên
- Khi đã tích cực dạy từ khi bé 21,22,23 chưa biết nói mà không tiến bộ
- Kèm theo các dấu hiệu tự kỷ khác
2. Trẻ có dấu hiệu bất thường về hành vi và tương tác
Chậm nói đi kèm với các khó khăn về hành vi có thể là dấu hiệu của rối loạn phát triển thần kinh như tự kỷ hoặc chậm phát triển trí tuệ. Phụ huynh cần cho trẻ đi khám ngay nếu nhận thấy:
- Trẻ mất kỹ năng nói đã có trước đó (thoái lui).
- Không biết chơi hoặc không hứng thú với bạn cùng tuổi.
- Gắn bó bất thường với đồ chơi, ít tương tác với bạn hoặc người lớn
- Quá nhạy cảm hoặc dửng dưng với âm thanh, va chạm.
- Có hành vi tự kích thích như đập đầu, làm đau bản thân, xoay vòng liên tục.
Khi trẻ 25, 26, 27 tháng chậm nói, phụ huynh không nên chờ đợi “con rồi sẽ nói”. Ba mẹ hãy chủ động đưa trẻ đi khám và đánh giá chuyên môn sớm để được can thiệp phát triển tốt. Can thiệp trước 3 tuổi chính là cơ hội vàng giúp trẻ bắt kịp bạn bè, phát triển ngôn ngữ và hòa nhập xã hội.
Test và can thiệp sớm cho trẻ 25, 26, 27 chưa biết nói
Tương tự như trẻ 2 tuổi chưa biết nói, đối với các bé 25, 26, 27 tháng chưa biết nói trung tâm Nhân Hòa test đánh giá kỹ lưỡng đầu vào trong khoảng 1 giờ, tư vấn phụ huynh và lên mục tiêu can thiệp cá nhân đúng hướng, áp dụng những phương pháp khoa học để dạy trẻ phát triển ngôn ngữ – lời nói hiệu quả.
Test trẻ 25, 26, 27 tháng chậm nói ở Trung tâm Nhân Hòa
Những trẻ em trong giai đoạn này rất dễ bị nhầm lẫn giữa chậm nói đơn thuần và do các rối loạn phát triển thần kinh như tự kỷ. Test đánh giá kỹ lưỡng không chỉ giúp phát hiện các nguyên nhân cụ thể dẫn đến trẻ chậm nói mà còn là điều kiện ban đầu để can thiệp đúng hướng.
Tại Trung tâm Nhân Hòa, quy trình test trẻ 25, 26, 27 tháng chậm nói được thực hiện bởi đội ngũ chuyên gia giàu kinh nghiệm. Bài test được thiết kế khoa học, nhằm đánh giá toàn diện:
- Khả năng ngôn ngữ và nhận thức: vốn từ, cử chỉ, mức độ hiểu và biểu đạt.
- Kỹ năng giao tiếp và tương tác xã hội: cách trẻ phản ứng, tương tác với người khác và môi trường.
- Các kỹ năng chơi – khả năng bắt chước: Các yếu tố quan trọng để trẻ học và phát triển ngôn ngữ
- Hành vi – dấu hiệu đi kèm: các dấu hiệu bất thường như tự kích thích, thoái triển ngôn ngữ hay rối loạn phát triển thần kinh đi kèm.
Kết quả test sẽ giúp phụ huynh và giáo viên nắm rõ tình trạng phát triển của con và lên mục tiêu can thiệp đúng hướng.
Can thiệp sớm cho trẻ 25, 26, 27 tháng chưa biết nói
Việc can thiệp sớm cho trẻ 25, 26, 27 tháng chưa biết nói là cực kỳ quan trọng giúp trẻ phát triển ngôn ngữ lời nói. Đây được xem là “thời kỳ vàng” để trẻ học và phát triển ngôn ngữ.
Tại Trung tâm Nhân Hòa, chương trình can thiệp sớm được cá nhân hóa cho từng trẻ. Ban đầu, khi trẻ chưa biết nói hoặc mới chỉ nói được vài từ đơn giản thì tại Nhân Hòa sẽ tập trung vào can thiệp cá nhân 1-1, đẩy mạnh ngôn ngữ, vốn từ, khả năng phát âm lời nói và giao tiếp cho trẻ. Sau đó sẽ linh hoạt theo nhóm 2 cô 2 trẻ hoặc nhóm lớn hơn để trẻ chơi tương tác qua lại hoặc can thiệp theo nhóm tăng cường các kỹ năng khác cho trẻ.
Để giúp trẻ phát triển tiến bộ, Trung tâm dạy theo phương pháp “Lấy trẻ làm trung tâm” và áp dụng các phương pháp dạy trẻ chậm nói khoa học đã chứng minh hiệu quả như ESDM, TEACCH, ABA, JASPER và các kỹ thuật âm ngữ trị liệu trong can thiệp.
Quá trình can thiệp ngôn ngữ tập trung vào:
- Phát triển ngôn ngữ: mở rộng vốn từ, dạy trẻ ghép câu 2 – 3 từ, biết đặt câu hỏi đơn giản.
- Tăng khả năng tương tác xã hội: khuyến khích trẻ giao tiếp mắt, chơi cùng bạn bè và bày tỏ nhu cầu.
- Điều chỉnh hành vi: hỗ trợ trẻ giảm các hành vi tự kích thích hoặc hành vi không phù hợp, tăng khả năng tập trung chú ý.
- Đồng hành cùng phụ huynh: cha mẹ được vào học cùng con để có thêm kiến thức dạy trẻ ở nhà. Trung tâm chia sẻ các video hướng dẫn chi tiết cách tương tác, tập nói và hỗ trợ con tại nhà. Sự đồng hành của cả trung tâm và gia đình giúp trẻ tiến bộ nhanh hơn.
Ở Nhân Hòa việc can thiệp ngôn ngữ cho trẻ không chỉ là bật âm các từ đơn lẻ mà phải hướng tới giao tiếp lời nói – ngôn ngữ hiệu quả, giúp trẻ có thể học tập và hòa nhập được với các bạn. Một số hình ảnh can thiệp sớm cho trẻ 25-26-27 tháng tuổi chưa biết nói tại Trung tâm Nhân Hòa:
Cách dạy trẻ 25, 26, 27 tháng tuổi tập nói ở nhà
Ngoài việc trẻ học can thiệp sớm, sự tăng cường tương tác và dạy các bé 25, 26, 27 tháng tuổi chưa biết nói ở nhà rất hữu ích để trẻ tập nói. Ba mẹ có thể tham khảo cách dạy trẻ 2 tuổi tập nói và các cách dưới đây:
1. Trò chuyện với bé 25 – 27 tháng tuổi thường xuyên
Tạo môi trường giàu ngôn ngữ giao tiếp cho trẻ là cách hiệu quả nhất để kích thích phát triển. Hãy biến mọi hoạt động hàng ngày thành cơ hội học ngôn ngữ.
Cách thực hiện hiệu quả:
- Nói về hoạt động đang diễn ra, giúp trẻ học từ mới
- Đặt câu hỏi đơn giản và chờ con phản hồi
- Lặp lại và mở rộng từ, câu khi con nói
- Giọng nói rõ ràng, nhấn mạnh từ cần dạy bé
Ví dụ: Khi tắm cho con, hãy nói: “Nước ấm quá! Con thích tắm nước ấm phải không? Mẹ rửa xà phòng tay con nè. Tay trái, tay phải…”
2. Đọc sách cho con mỗi ngày
Sách tranh là công cụ tuyệt vời phát triển ngôn ngữ và trí tưởng tượng. Sách phù hợp lứa tuổi này cần có nhiều hình ảnh sinh động, thu hút bé.
Mẹo đọc hiệu quả:
- Chỉ và gọi tên đồ vật trong tranh.
- Hỏi câu mở: “Con thấy gì?”, “Bạn nhỏ đang làm gì?”
- Cho con chọn sách muốn đọc và đọc lặp lại quyển con thích.
- Ưu tiên sách ít chữ, nhiều hình, chủ đề gần gũi: đồ vật, con vật
3. Dạy trẻ hát – vận động – bắt chước âm thanh
Âm nhạc kích thích vùng não ngôn ngữ hiệu quả. Ngoài ra âm nhạc kích hoạt nhịp điệu ngôn ngữ, giúp trẻ dễ nhớ và bắt chước để bật âm. Cách thực hiện:
- Chọn bài lời đơn giản, lặp lại (VD: “Hai bàn tay của em”, “Một con vịt”).
- Kết hợp động tác: vỗ tay, chỉ tay, xòe – nắm bàn tay.
- Hát chậm, rõ, ngắt nhịp để con điền một từ cuối câu.
>> Tham khảo thêm:
- Những trò chơi can thiệp sớm cho trẻ tự kỷ và chậm nói
- Chơi với trẻ tự kỷ chậm nói ở nhà sao cho hiệu quả
4. Hạn chế tối đa thời gian xem tivi, điện thoại
Theo một khảo sát lớn ở Đan Mạch, trẻ 24 tháng tuổi trở lên xem màn hình tivi, điện thoại nhiều hơn 1 giờ mỗi ngày có nguy cơ tăng chậm nói và hiểu ngôn ngữ từ 19 – 46% so với trẻ em không xem. Mặc dù trong xã hội hiện nay cha mẹ bận nhiều công việc, tuy nhiên hãy hạn chế tối thiểu thời gian xem tivi, điện thoại. Nếu xem, ba mẹ hãy xem cùng trẻ, tương tác và bình luận về nội dung để trẻ học từ mới và tương tác 2 chiều qua lại.
5. Khuyến khích con sử dụng ngôn ngữ cử chỉ kết hợp
Cử chỉ là bước đệm quan trọng cho lời nói. Trẻ biết dùng cử chỉ thường phát triển ngôn ngữ tốt hơn. Cử chỉ giúp trẻ diễn đạt nhu cầu khi chưa biết nói và là cầu nối sang ngôn ngữ lời nói.
Các cử chỉ nên dạy bé ở 25 – 27 tháng tuổi:
- Chỉ tay vào đồ vật muốn lấy.
- Gật/ lắc đầu để nói “đồng ý/không”.
- Giơ tay xin khi muốn chơi hoặc cần giúp.
- Kết hợp làm mẫu, dạy bé phát âm lời nói.
Giải đáp về bé 25, 26, 27 tháng tuổi chưa biết nói
Phụ huynh thường có rất nhiều băn khoăn khi bé 25, 26, 27 chưa biết nói, chậm nói. Dưới đây là những thắc mắc phổ biến và trung tâm Nhân Hòa xin giải đáp ngắn gọn.
1. Bé 25, 26, 27 tháng chưa biết nói có phải là tự kỷ không?
Trẻ em 25, 26, 27 tháng tuổi chậm nói không đồng nghĩa với tự kỷ, nhưng có thể là dấu hiệu cảnh báo cần được đánh giá kỹ lưỡng. Ngoài ngôn ngữ, phụ huynh cần quan sát thêm các dấu hiệu tự kỷ ở trẻ 2 tuổi như:
- Khả năng tương tác xã hội của trẻ.
- Trẻ có hành vi lặp đi lặp lại hoặc mối quan tâm hạn hẹp.
- Hạn chế giao tiếp mắt, phản ứng khi gọi tên.
- Khả năng chơi tưởng tượng và bắt chước của trẻ.
Để chẩn đoán chính xác hãy cho trẻ đi khám đánh giá bởi các bác sĩ, nhà chuyên môn. Tuy nhiên, dù nguyên nhân gì thì việc can thiệp sớm vẫn mang lại lợi ích rõ rệt giúp trẻ phát triển ngôn ngữ.
2. Can thiệp sớm cho trẻ 25 – 26 – 27 tháng chậm nói có hiệu quả không?
Các nghiên cứu trên thế giới và thực tiễn trẻ học tại Trung tâm Nhân Hòa cho thấy: can thiệp sớm trước 3 tuổi giúp trẻ tiến bộ nhanh chóng, bởi đây là giai đoạn não bộ phát triển mạnh mẽ và linh hoạt. Thời kỳ trẻ chập chững biết đi đến 30 tháng là giai đoạn trẻ phát triển ngôn ngữ mạnh mẽ. Hiệu quả cao hơn khi bé được duy trì tần suất can thiệp đều đặn.
3. Học phí can thiệp cho trẻ 25 – 26 – 27 tháng chưa biết nói là bao nhiêu?
Trung tâm Nhân Hòa dạy trẻ 25 – 27 tháng chưa biết nói, học phí can thiệp 1-1 là 200.000 ÷ 250.000 / giờ. Chi phí can thiệp phụ thuộc vào mức độ chậm nói và thời gian can thiệp, trung tâm sẽ tư vấn cụ thể thời gian can thiệp cho con sao cho hiệu quả.
Cho trẻ can thiệp sớm luôn tiết kiệm và hiệu quả hơn can thiệp muộn. Trẻ được hỗ trợ kịp thời không chỉ rút ngắn thời gian, giảm chi phí, mà quan trọng hơn là không bỏ lỡ giai đoạn vàng phát triển ngôn ngữ và trí tuệ.
Lời kết
Trẻ 25, 26, 27 tháng chưa biết nói, chậm nói là dấu hiệu rất đáng quan tâm và cần được can thiệp sớm. Đây là độ tuổi then chốt quyết định sự phát triển ngôn ngữ sau này. Mỗi ngày trì hoãn là một ngày mất đi cơ hội vàng giúp con phát triển.
Với 15 năm kinh nghiệm can thiệp sớm cho trẻ chậm nói, Trung tâm Nhân Hòa luôn sẵn sàng đồng hành cùng cha mẹ trên hành trình giúp các bé 25 – 27 tháng tuổi phát triển ngôn ngữ. Hãy liên hệ ngay với Nhân Hòa để được tư vấn, Test đánh giá trẻ kỹ lưỡng và can thiệp hiệu quả cho bé.
