Bé 18 tháng chưa nói, không gọi ba mẹ, ít giao tiếp mắt khiến nhiều phụ huynh lo lắng. Đây có thể là dấu hiệu chậm phát triển ngôn ngữ, cần can thiệp sớm trong giai đoạn vàng 12 – 36 tháng. Việc dạy trẻ 18 tháng tuổi tập nói đúng cách kết hợp tương tác chơi, lặp từ đơn và âm ngữ trị liệu sẽ giúp bé cải thiện rõ rệt. Tại Trung tâm Nhân Hòa, trẻ được đánh giá 1 giờ, can thiệp 1-1 cá nhân hóa, theo dõi tiến trình mỗi ngày, giúp tăng vốn từ và khả năng giao tiếp nhanh chóng.
1. Dạy trẻ 18 tháng tuổi tập nói có cần thiết không?
Ở mốc 18 tháng tuổi, ngôn ngữ của trẻ bắt đầu bước vào giai đoạn bùng nổ trẻ thường nói được thêm từ mới mỗi tuần. Đây là thời điểm bé có thể nói được từ đơn như “ba”, “mẹ”, “ăn”, “uống”, đồng thời hiểu và phản ứng với những yêu cầu đơn giản. Nếu trẻ vẫn im lặng, ít phát âm hoặc không giao tiếp, đó không còn là “chậm chút cũng không sao” mà có thể là dấu hiệu cần can thiệp sớm.
Việc dạy trẻ 18 tháng tuổi tập nói đúng cách không chỉ giúp bé nói sớm hơn mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng giao tiếp, tư duy và phát triển trí tuệ và học tập sau này. Đây chính là giai đoạn vàng 12 – 36 tháng, nếu bỏ lỡ, việc can thiệp sẽ khó khăn và tốn nhiều thời gian hơn.
2. Dấu hiệu trẻ 18 tháng chậm nói cha mẹ cần biết
2.1 Không nói được từ đơn
Ở độ tuổi này, trẻ thường đã có thể nói khoảng 20 từ cơ bản. Nếu bé chưa gọi được ba mẹ, không phát âm rõ bất kỳ từ nào, cha mẹ cần chú ý vì đây là dấu hiệu chậm nói khá rõ và có ý nghĩa.
2.2 Không có phản xạ giao tiếp
Một số trẻ không nhìn khi được gọi tên, không chỉ tay khi muốn thứ gì đó, hoặc không có tương tác mắt trẻ thùng kéo tay hoặc để đồ vào tay ba mẹ để nhờ làm giúp khi cần, ít chủ động tạm biệt khi rời đi hay lắc đầu từ chối. Những biểu hiện này cho thấy khả năng giao tiếp đang bị hạn chế, không chỉ đơn thuần là chậm nói.
2.3 Không bắt chước âm thanh
Trẻ bình thường sẽ thích bắt chước âm thanh của người thân xung quanh. Nếu bé không lặp lại tiếng, không phản ứng với lời nói, đây là dấu hiệu cảnh báo cần được đánh giá sớm.
Nhìn chung, khi trẻ có từ 2–3 dấu hiệu trở lên, cha mẹ không nên chờ đợi mà cần đưa trẻ đi đánh giá càng sớm càng tốt.
3. Nguyên nhân khiến trẻ 18 tháng chưa biết nói
Có nhiều nguyên nhân khiến trẻ chậm nói, trong đó phổ biến nhất là trong gia đình có tiền sử chậm nói. Việc thiếu tương tác trong gia đình như trẻ ít được trò chuyện, ít được phản hồi cũng làm cho kỹ năng ngôn ngữ sẽ không có cơ hội phát triển.
Ngoài ra, việc xem tivi, điện thoại quá sớm cũng làm giảm khả năng giao tiếp thực tế của trẻ. Bé có thể nghe nhưng không học được cách phản hồi.
Một số trường hợp khác đến từ chậm phát triển ngôn ngữ hoặc rối loạn phát triển như tự kỷ, tăng động giảm chú ý. Đây là những nguyên nhân cần được chuyên gia đánh giá chính xác.
Điều quan trọng là không nên tin vào quan niệm “lớn tự nói”, vì nếu bỏ qua giai đoạn này, trẻ có thể gặp khó khăn lâu dài về giao tiếp trong giai đoạn đầu đi học và học tập ở các cấp học về sau.
4. Cách dạy trẻ 18 tháng tuổi tập nói tại nhà hiệu quả
4.1 Tăng tương tác mỗi ngày
Ngôn ngữ phát triển từ nhu cầu giao tiếp. Cha mẹ nên nói chuyện với trẻ mọi lúc, từ lúc ăn, chơi đến sinh hoạt hằng ngày. Việc gọi tên đồ vật, hành động trẻ đang trải nghiệm liên tục sẽ giúp trẻ ghi nhớ và liên kết âm thanh với hành động cũng như phát âm.
4.2 Dạy thông qua chơi
Hoạt động chủ đạo của trẻ dưới 6 truổi là chơi đùa, trẻ học tốt nhất khi chơi. Những trò chơi đơn giản như ú oà, trốn tìm hay xây dựng mô hình đơn giảm với hình khối và lê gô, đặc biệt là các hoạt động chơi giả vờ chăm sóc búp bê, nấu ăn, gọi tên con vật hay đồ vật giúp bé vừa vui vừa học. Đây là cách kích thích ngôn ngữ tự nhiên và hiệu quả.
4.3 Lặp lại từ đơn giản
Các từ như “ba”, “mẹ”, “ăn”, “uống” nên được lặp lại nhiều lần trong các hoạt động sinh hoạt hàng ngày của gia đình. Sự lặp lại giúp trẻ dễ dàng bắt chước và hình thành phản xạ.
4.4 Đọc sách và hát cho trẻ
Sách tranh và bài hát có nhịp điệu giúp trẻ ghi nhớ từ nhanh hơn. Khi cha mẹ đọc và hát cùng trẻ, bé sẽ dần học cách phát âm và phản hồi. Việc thường xuyên đọc cho trẻ nghe các bài vè hay đồng dao cũng giúp trẻ tăng khả năng nhận thức âm vị qua việc nghe và phân biệt các từ gần giống nhau làm tăng khả năng phát âm chính xác khi nói chuyện và viết chính tả về sau.
Điểm mấu chốt trong quá trình này là kiên trì và lặp lại mỗi ngày, không nóng vội nhưng cũng không bỏ qua dấu hiệu bất thường.
5. Khi nào cần đưa trẻ đi can thiệp sớm?
Không phải trường hợp nào cũng cần can thiệp ngay, nhưng nếu trẻ có những biểu hiện như 18 tháng chưa nói được từ đơn, không giao tiếp mắt, không hiểu lời đơn giản hoặc không phản ứng với âm thanh, thì việc can thiệp là cần thiết.
Đây là thời điểm vàng 12 – 36 tháng, can thiệp càng sớm thì khả năng cải thiện càng nhanh. Nếu để muộn, trẻ có thể gặp khó khăn trong việc hòa nhập và học tập sau này.
Việc đánh giá sớm sẽ giúp xác định chính xác nguyên nhân và xây dựng lộ trình hỗ trợ phù hợp cho từng trẻ.
6. Giải pháp dạy trẻ chậm nói tại Trung tâm Nhân Hòa
Tại Trung tâm Nhân Hòa, trẻ sẽ được đánh giá ban đầu khoảng 1 giờ để xác định mức độ chậm nói và khả năng giao tiếp. Dựa trên đó, trung tâm xây dựng lộ trình can thiệp cá nhân hóa cho từng bé.
Phương pháp được áp dụng là âm ngữ trị liệu kết hợp học qua tương tác chơi, giúp trẻ phát triển ngôn ngữ một cách tự nhiên, không áp lực. Mỗi trẻ được học theo hình thức can thiệp 1-1, đảm bảo giáo viên theo sát và điều chỉnh phù hợp.
Trong suốt quá trình học, phụ huynh được cập nhật tiến trình qua sổ liên lạc hàng ngày và trao đổi hàng tuần, giúp phối hợp hiệu quả giữa trung tâm và gia đình.
Ngoài ra, trung tâm còn trang bị camera theo dõi, lịch học linh hoạt cả buổi tối và cuối tuần, với mức học phí khoảng 200.000 – 250.000đ/giờ, phù hợp với nhiều gia đình.
Quan trọng hơn, nhiều trẻ sau khi can thiệp đã tăng vốn từ rõ rệt, biết gọi ba mẹ, chủ động giao tiếp, tạo nền tảng tốt cho sự phát triển lâu dài.
Dạy trẻ 18 tháng tuổi tập nói đúng cách sẽ giúp bé phát triển ngôn ngữ tốt hơn ngay từ giai đoạn vàng. Nếu bé có dấu hiệu chậm nói, phụ huynh nên can thiệp sớm để đạt hiệu quả cao. Trung tâm Nhân Hòa hỗ trợ đánh giá và can thiệp 1-1 chuyên sâu. Đặt lịch tư vấn ngay qua Hotline: 098 717 4279.
