Trẻ con mấy tháng biết đi, biết nói là thắc mắc phổ biến của nhiều phụ huynh khi theo dõi mốc phát triển vận động và ngôn ngữ của trẻ 0 – 3 tuổi. Thông thường, trẻ biết đi từ 10 – 15 tháng, nói từ đơn ở 12 – 18 tháng, nói từ đôi từ 18 – 24 tháng. Nếu 18 tháng chưa biết đi hoặc 2 tuổi chưa nói từ đôi, đây có thể là dấu hiệu cần can thiệp sớm. Tại Trung tâm Nhân Hòa, trẻ được đánh giá ~1 giờ, can thiệp 1 – 1 cá nhân hóa, giúp phát triển đúng thời điểm vàng.
1. Trẻ con mấy tháng biết đi biết nói là bình thường?
Nhiều phụ huynh lo lắng khi thấy con “chậm hơn bạn cùng tuổi”, đặc biệt ở khả năng biết đi và biết nói. Thực tế, mỗi trẻ có tốc độ phát triển khác nhau, nhưng vẫn có những mốc chuẩn để đối chiếu. Trong giai đoạn 0 – 3 tuổi, trẻ bước vào thời điểm vàng phát triển, nơi cả vận động và ngôn ngữ đều tiến triển rất nhanh nếu được kích thích đúng cách.
Nếu cha mẹ hiểu rõ các mốc này, việc phát hiện sớm dấu hiệu bất thường sẽ dễ dàng hơn, từ đó can thiệp kịp thời, tránh ảnh hưởng lâu dài đến sự phát triển của trẻ.
2. Mốc phát triển vận động: trẻ mấy tháng biết đi?
2.1 Các giai đoạn vận động quan trọng
Trong năm đầu đời, trẻ sẽ trải qua nhiều bước chuyển quan trọng trước khi biết đi. Thông thường, trẻ bắt đầu từ việc biết lẫy vào khoảng 3 – 4 tháng, sau đó tiến đến biết ngồi khi 6 – 8 tháng, rồi biết bò từ 7 – 9 tháng. Khi cơ chân và khả năng giữ thăng bằng tốt hơn, trẻ có thể biết đứng từ 9 – 12 tháng.
Đa số trẻ sẽ biết đi trong khoảng 10 – 15 tháng tuổi. Đây được xem là mốc phát triển vận động bình thường, dù có thể sớm hoặc muộn hơn vài tháng tùy cơ địa và môi trường nuôi dưỡng của từng trẻ.
2.2 Khi nào được xem là chậm đi?
Nếu đến 18 tháng trẻ vẫn chưa biết đi, cha mẹ cần đặc biệt lưu ý. Một số biểu hiện thường gặp là chân yếu, đứng không vững, không thích vận động hoặc ít di chuyển.
Những dấu hiệu này có thể liên quan đến việc trẻ thiếu cơ hội vận động, hoặc nghiêm trọng hơn là các vấn đề về cơ – xương – thần kinh. Lúc này, việc theo dõi và đánh giá toàn diện về phát triển và hoặc chuyên sâu về vật lý trị liệu- phục hồi chức năng là rất cần thiết.
3. Mốc phát triển ngôn ngữ: trẻ mấy tháng biết nói?
3.1 Các giai đoạn phát triển ngôn ngữ
Song song với vận động, ngôn ngữ của trẻ cũng phát triển theo từng giai đoạn rõ ràng. Khoảng 12 tháng, trẻ bắt đầu bập bẹ và nói những từ đơn đơn giản như “ba”, “mẹ”. Đến 18 – 24 tháng, trẻ có thể nói từ đôi như “mẹ ơi”, “ăn cơm”.
Khi bước vào giai đoạn 2 – 3 tuổi, trẻ dần hình thành khả năng nói câu ngắn, giao tiếp cơ bản, biết diễn đạt nhu cầu và phản hồi khi được hỏi.
3.2 Khi nào là dấu hiệu trẻ chậm nói?
Cha mẹ cần chú ý nếu trẻ có các biểu hiện như 12 tháng chưa bập bẹ, 18 tháng chưa nói được từ đơn, hoặc 2 tuổi chưa nói được từ đôi.
Đây không còn là “chậm một chút rồi sẽ nói” như nhiều người vẫn nghĩ, mà có thể là dấu hiệu cảnh báo trẻ đang gặp vấn đề về phát triển ngôn ngữ hoặc tương tác xã hội.
4. Nguyên nhân khiến trẻ chậm đi, chậm nói
Có nhiều nguyên nhân khiến trẻ phát triển chậm hơn bình thường. Phổ biến nhất là trong gia đình trẻ có tiền sử chậm phát triển. Những biến chứng trước và trong khi sinh như sinh sớm, sinh nhẹ cân, nhiễm độc thuỷ ngân hay tiểu đường thai kỳ cũng là một trong những nguyên nhân ảnh hưởng tới sự chậm trễ về vận động và ngôn ngữ của trẻ.
Thêm vào đó, việc trẻ ít được tương tác với cha mẹ, thiếu môi trường giao tiếp thực tế, cho trẻ tiếp xúc sớm với điện thoại, tivi cũng làm giảm khả năng học nói.
Ở khía cạnh vận động, trẻ có thể thiếu vận động, ít được khuyến khích di chuyển nên cơ bắp phát triển chậm. Một số trường hợp liên quan đến vấn đề thính giác, thần kinh, hoặc nằm trong phổ tự kỷ, tăng động giảm chú ý.
Việc xác định đúng vấn đề là bước quan trọng để lựa chọn hướng can thiệp phù hợp, tránh mất thời gian “chờ đợi tự cải thiện”.
5. Cách giúp trẻ phát triển đi và nói đúng mốc
5.1 Cách dạy trẻ tập đi
Để trẻ biết đi đúng thời điểm, cha mẹ nên tạo môi trường an toàn để trẻ tự do vận động. Việc khuyến khích trẻ bò, vịn đứng, bước từng bước nhỏ sẽ giúp cơ chân phát triển tự nhiên.
Quan trọng là không nên bế ẵm quá nhiều, vì điều này vô tình làm giảm cơ hội luyện tập vận động của trẻ.
5.2 Cách dạy trẻ tập nói
Ngôn ngữ của trẻ phát triển mạnh khi có sự tương tác. Cha mẹ nên dành thời gian nói chuyện, gọi tên đồ vật, lặp lại từ đơn giản mỗi ngày. Những hoạt động như đọc sách, chơi trò nhập vai giúp trẻ học nói nhanh hơn.
Đặc biệt, cần hạn chế tối đa thiết bị điện tử, vì chúng chuyển động nhanh và rất hấp dẫn nhưng lại không tạo ra tương tác hai chiều – yếu tố cốt lõi để trẻ phát triển ngôn ngữ.
6. Khi nào cần đưa trẻ đi can thiệp sớm?
Nếu trẻ có các dấu hiệu như 18 tháng chưa biết đi, 2 tuổi chưa nói từ đôi, hoặc ít giao tiếp, không phản hồi khi gọi tên, cha mẹ không nên chờ đợi thêm.
Giai đoạn 0 – 3 tuổi là thời điểm vàng, nếu bỏ lỡ sẽ khiến việc can thiệp trở nên khó khăn hơn về sau. Can thiệp sớm không chỉ giúp trẻ cải thiện nhanh mà còn giảm nguy cơ ảnh hưởng đến học tập và giao tiếp sau này.
Tại Trung tâm Nhân Hòa, trẻ được đánh giá chuyên sâu trong khoảng ~1 giờ, sau đó xây dựng lộ trình can thiệp 1 – 1 cá nhân hóa theo đúng mức độ. Phương pháp kết hợp âm ngữ trị liệu và tương tác chơi giúp trẻ phát triển tự nhiên, dễ tiếp thu.
Phụ huynh cũng được hướng dẫn cách đồng hành cùng con tại nhà, đảm bảo quá trình cải thiện diễn ra liên tục. Với mức học phí khoảng 200.000 – 250.000 VNĐ/giờ và lịch học linh hoạt, đây là giải pháp phù hợp cho nhiều gia đình đang lo lắng về tình trạng chậm nói, chậm phát triển của trẻ.
Mỗi trẻ có tốc độ phát triển khác nhau, nhưng nếu bé chậm đi, chậm nói hoặc lệch mốc phát triển quá lâu, ba mẹ nên kiểm tra sớm để can thiệp kịp thời. Trung tâm Nhân Hòa hỗ trợ đánh giá, can thiệp 1 kèm 1 cho trẻ chậm nói, chậm phát triển hiệu quả. Liên hệ ngay hotline 098 717 4279 để được tư vấn và đặt lịch sớm nhất.
