Ở bài viết trước, Trung tâm Nhân Hòa đã chia sẻ về về phương pháp TEACCH và cách áp dụng giúp trẻ tự kỷ phát triển các kỹ năng cần thiết. Bài viết này Trung tâm sẽ mô tả chi tiết hơn về cấu trúc môi trường học tập có cấu trúc theo phương pháp TEACCH, để có thể áp dụng phương pháp này đạt hiệu quả tốt nhất.
Tại sao trẻ tự kỷ cần học tập có cấu trúc
Cấu trúc môi trường học tập là yếu tố quan trọng trong phương pháp TEACCH, giúp trẻ tự kỷ phát triển kỹ năng giao tiếp và tự lập. Mục tiêu của cấu trúc môi trường là tạo điều kiện học tập hiệu quả và giảm bớt khó khăn cản trở sự phát triển của trẻ tự kỷ.
- Trẻ tự kỷ thường gặp khó khăn trong việc hiểu ngôn ngữ, dễ dẫn đến hành vi ăn vạ, thất vọng do không thể diễn đạt cảm xúc và nhu cầu.
- Trẻ có trí nhớ làm việc và trí nhớ tuần tự kém, khó duy trì lịch trình và cảm thấy lo lắng với các sự kiện mới lạ.
- Trẻ thường thích hoạt động quen thuộc, có thể chống lại các nhiệm vụ mới, khó hiểu và không tuân thủ quy tắc xã hội.
- Do thiếu động lực xã hội và nhạy cảm với cảm giác, trẻ dễ mất tập trung, thiếu kỹ năng tổ chức và có thể có hành vi gây rối.
Môi trường học tập có cấu trúc giúp trẻ tiến bộ bằng cách tổ chức lớp học, lập lịch trình và sử dụng phương pháp giảng dạy cá nhân hóa.
- Cá nhân hóa là chìa khóa cho thành công của phương pháp này, bao gồm việc đánh giá điểm mạnh, nhu cầu, sở thích và phong cách học tập của từng trẻ.
- Cấu trúc và cá nhân hóa giúp trẻ tự định hướng, phát triển khả năng tự quản lý và hiểu rõ nhiệm vụ học tập mà không cần sự can thiệp liên tục từ giáo viên.
Thiết lập môi trường học có cấu trúc phương pháp TEACCH
Trong phương pháp TEACCH, phòng học và môi trường học tập được chia thành các khu vực cụ thể với mục đích rõ ràng. Việc cung cấp cấu trúc và tổ chức trong lớp học phù hợp với trình độ hiểu biết của học sinh, có thể giúp giảm bớt hoặc hạn chế những hành vi cản trở kỹ năng học tập, các tình huống học tập kém hiệu quả phát sinh.
- Khu vực học tập: Đây là không gian mà trẻ sẽ ngồi để thực hiện các hoạt động học tập theo kế hoạch đã định sẵn như: Học toán, học chữ…
- Khu vực chơi tự do: Đây là khu vực mà trẻ có thể tham gia vào các hoạt động vui chơi có tính chất giải trí, tạo điều kiện để trẻ giải tỏa căng thẳng và mang ý nghĩa phần thưởng sau khi hoàn thành nhiệm vụ học tập được giao.
- Khu vực tự phục vụ: Ở khu vực này, trẻ được học các kỹ năng tự lập trong việc chăm sóc bản thân như: Ăn uống, vệ sinh cá nhân, cởi mặc và dọn dẹp.
Việc phân chia các khu vực này giúp trẻ hiểu rõ vai trò của từng không gian và tạo cảm giác thoải mái khi làm việc trong môi trường học tập có cấu trúc.
Ví dụ thiết kế lớp học TEACCH có cấu trúc
Tại Trung tâm Nhân Hòa, không gian can thiệp sẽ gồm khu học tập và khu vui chơi, được sắp đặt thành từng khu riêng biệt có đầy đủ giáo cụ và học liệu để hỗ trợ trẻ. Trẻ sẽ thực hiện các hoạt động học tập như: Tô màu – vẽ, tạo hình, đọc sách, kể chuyện… ở khu vực bàn học và chơi hoạt động giả bộ, xây dựng ở khu vực thảm chơi, nơi có không gian rộng hơn.
Lịch trình trực quan
Lịch trình trực quan dễ hiểu
Lịch trình trong phương pháp TEACCH được thể hiện thông qua hình ảnh hoặc biểu tượng để giúp trẻ hiểu được trình tự các hoạt động trong ngày.
Ví dụ, lịch trình có thể sử dụng các hình ảnh đơn giản để mô tả thứ tự các hoạt động như “ăn sáng,” “làm bài tập” “chơi,” và “về nhà.” Lịch trình này được gắn ở nơi dễ nhìn để trẻ có thể tự theo dõi và dự đoán các hoạt động tiếp theo cần thực hiện. Với những trẻ nhỏ hoặc trẻ có khả năng hiểu hạn chế, lịch trình được thực hiện bằng cách xếp theo trình tự: Đầu tiên→ Tiếp theo→ Sau đó→ Cuối cùng.
Hệ thống công việc rõ ràng
Nhiệm vụ học tập được chia thành các bước nhỏ và rõ ràng, giúp trẻ tự quản lý thời gian và hoàn thành công việc. Mỗi công việc sẽ có hướng dẫn cụ thể, giúp trẻ hiểu rõ từng bước mình phải thực hiện.
Ví dụ, khi thực hiện một bài tập ghép hình, các bước sẽ bao gồm:
- Phân tích hình mẫu.
- Chọn mảnh ghép.
- Ghép đúng vị trí.
- Kiểm tra/ đánh giá kết quả thực hiện.
- Hoàn thành và chuyển sang hoạt động khác.
Hệ thống công việc rõ ràng giúp trẻ phát triển kỹ năng quản lý thời gian và học cách tự giải quyết các nhiệm vụ mà không cần sự can thiệp từ người lớn.
Phương pháp giảng dạy.
Sử dụng công cụ trực quan hỗ trợ giao tiếp
Trong môi trường học tập TEACCH, công cụ trực quan như bảng hình ảnh và biểu tượng được sử dụng để giúp trẻ giao tiếp hiệu quả hơn. Những công cụ này không chỉ giúp trẻ dễ dàng hiểu và thực hiện các yêu cầu mà còn giúp trẻ biểu đạt mong muốn của mình một cách dễ dàng hơn khi ngôn ngữ lời nói gặp khó khăn.
Ví dụ, trẻ có thể chỉ vào hình ảnh của một cuốn sách để yêu cầu được đọc sách, hoặc chỉ vào hình ảnh của một chiếc ghế để yêu cầu ngồi. Điều này giúp tăng cường khả năng giao tiếp của trẻ và giảm thiểu sự thất vọng khi không thể diễn đạt bằng lời.
Sử dụng tài liệu và công cụ hỗ trợ cụ thể
Phương pháp TEACCH sử dụng nhiều loại tài liệu trực quan như bảng hướng dẫn, thẻ công việc và các biểu tượng cụ thể để trẻ tự thực hiện các hoạt động mà không cần đến sự can thiệp từ người lớn. Tài liệu được thiết kế rõ ràng và dễ hiểu, giúp trẻ dễ dàng hoàn thành các bài tập và phát triển kỹ năng tự lập.
Học liệu tại Trung tâm Nhân Hòa luôn được thiết kế riêng cho từng mục đích học tập, dễ hiểu và thân thiện giúp trẻ dễ dàng nắm vững kỹ năng đang học.
Kết luận
Cấu trúc môi trường học tập trong phương pháp TEACCH tạo điều kiện cho trẻ tự kỷ phát triển kỹ năng tự lập, giao tiếp và học tập. Sự phân chia khu vực rõ ràng, lịch trình trực quan, và các công cụ hỗ trợ giao tiếp trực quan giúp trẻ hiểu và thực hiện các nhiệm vụ dễ dàng hơn, từ đó tạo ra một môi trường học tập hiệu quả.
Tại Trung tâm Nhân Hòa, chúng tôi áp dụng phương pháp TEACCH với sự cấu trúc môi trường học tập rõ ràng và hiệu quả, giúp trẻ tự kỷ phát triển toàn diện. Chúng tôi cam kết đồng hành cùng phụ huynh trong việc chăm sóc và hỗ trợ trẻ đạt được tiềm năng tối đa của mình.
