Một trong những câu hỏi phổ biến nhất khi nhắc đến hội chứng phổ tự kỷ chính là “ trẻ tự kỷ có nói được không? Câu trả lời là có, trẻ tự kỷ vẫn có thể nói được tuy nhiên bé thường gặp phải các vấn đề về giao tiếp hay sử dụng ngôn ngữ. Hãy cùng tìm hiểu về cách cải thiện lời nói, ngôn ngữ cho trẻ tự kỷ.
Trẻ tự kỷ có nói được không?
Trẻ tự kỷ có thể nói và giao tiếp bình thường, nhưng vẫn gặp một số khó khăn nhất định. Một số nghiên cứu đã chỉ ra rằng khoảng 25%-30% trẻ mắc rối loạn phổ tự kỷ (ASD) thường gặp các khó khăn về ngôn ngữ. Tuy nhiên mỗi đứa trẻ là khác nhau nên chúng sẽ có những điểm mạnh hay khó khăn khác nhau trong việc thực hiện hành vi giao tiếp.
Theo các mức độ của rối loạn phổ tự kỷ khác nhau, khả năng nói của trẻ cũng khác nhau:
- Trẻ tự kỷ ở cấp độ 1 vẫn có thể nói được câu trôi chảy
- Trẻ tự kỷ ở cấp độ 2 đã có sự thiếu hụt rõ rệt giao tiếp lời nói
- Trẻ tự kỷ ở cấp độ 3 có sự suy yếu nghiêm trọng trong giao tiếp bằng lời, một số trẻ không nói được.
Tại sao trẻ tự kỷ không nói được?
Trẻ tự kỷ thường gặp khó khăn về ngôn ngữ và giao tiếp xã hội. Điều này làm trẻ chậm nói, khiến cha mẹ tưởng trẻ không biết nói. Một số trẻ tự kỷ gặp vấn đề chậm phát triển ngôn ngữ. Điều này cản trở khả năng bày tỏ mong muốn và nhu cầu của trẻ.
Một số trẻ khác chưa hoàn thiện kỹ năng giao tiếp bằng lời. Cha mẹ cần phát hiện sớm để giúp trẻ phát triển ngôn ngữ hiệu quả.
Ngoài ra, trẻ tự kỷ đôi khi mắc chứng nhại lời (echolalia). Trẻ sẽ lặp lại các từ hoặc cụm từ một cách vô thức.
Những biểu hiện của trẻ tự kỷ không nói được, chậm nói
Trong một số nghiên cứu về nhận thức của cha mẹ về biểu hiện của trẻ tự kỷ đã cho thấy 30% – 38% phụ huynh nhận thấy các dấu hiện đầu tiên trước khi con mình tròn 12 tháng tuổi. Một số dấu hiệu cho thấy trẻ tự kỷ không nói được có thể kể đến như:
- Không trả lời khi được gọi tên khi đã được 12 tháng tuổi
- Không bập bẹ nói theo bố mẹ hoặc cười cùng bố mẹ
- Không chỉ vào đồ vật ưa thích khi được 14 tháng tuổi
- Không chơi cùng bố mẹ, hạn chế tương tác
- Hạn chế giao tiếp bằng mắt hoặc thích ở một mình
- Không thể nói hay phát âm các từ ngữ ngắn
- Lặp đi lặp lại các từ hoặc cụm từ
- Khó chịu vì những thay đổi nhỏ trong cuộc sống hàng ngày của bé
Hỗ trợ trẻ tự kỷ không biết nói ở nhà
Dạy trẻ tự kỷ tập nói là việc làm hoàn toàn khả thi, tuy nhiên quá trình này đòi hỏi nhiều thử thách và sự kiên trì nổ lực không ngừng của cha mẹ và cả các thầy cô can thiệp cho trẻ. Dưới đây là một số cách dạy trẻ tự kỷ tập nói:
- Hướng dẫn trẻ tương tác với thế giới: Đưa trẻ đến công viên hoặc khu vui chơi giúp trẻ kết nối với môi trường. Trẻ có thể quan sát và học hỏi từ những bạn khác, từ đó mở rộng kỹ năng giao tiếp.
- Chú ý đến sở thích của trẻ: Quan sát trẻ để biết trẻ thích gì. Sử dụng đồ chơi hoặc vật dụng trẻ yêu thích vào hoạt động học tập. Hãy giao tiếp và khuyến khích trẻ nói khi đang chơi.
- Dùng từ đơn giản: Nói những câu ngắn gọn, rõ nghĩa. Tránh dùng từ phức tạp để trẻ dễ dàng hiểu và tiếp thu.
- Giao tiếp phi ngôn ngữ: Sử dụng cử chỉ, biểu cảm khuôn mặt và ngôn ngữ cơ thể. Cách này giúp trẻ hiểu và học giao tiếp nhanh hơn.
- Dạy trẻ nhận biết đồ vật và cảm xúc: Liên kết các vật dụng hàng ngày và cảm xúc với lời nói để trẻ dễ liên tưởng từ ngữ với thế giới xung quanh.
- Công nghệ hỗ trợ: Các ứng dụng và trò chơi được thiết kế riêng cho trẻ tự kỷ có thể giúp trẻ phát triển ngôn ngữ hiệu quả hơn.
Tuy nhiên, trong đời sống hiện đại đầy bận rộn ngày nay không phải bố mẹ nào cũng có đủ thời gian để cùng con luyện tập, cải thiện giao tiếp. Hiểu được điều đó, Trung tâm Nhân Hòa luôn cố gắng giúp bố mẹ can thiệp sớm vào việc giảng dạy và điều trị cho trẻ tự kỷ.
Cách giúp trẻ tự kỷ tập nói
Cho trẻ đi can thiệp sớm tại các cơ sở giáo dục, trung tâm dạy trẻ tự kỷ, chậm nói là phương pháp hiệu quả nhất để hỗ trợ phát triển ngôn ngữ, lời nói cho trẻ. Việc đánh giá kỹ lưỡng và lên mục tiêu phương pháp phù hợp với từng trẻ là rất quan trọng.
Với 15 năm kinh nghiệm hoạt động trong lĩnh vực can thiệp cho trẻ mắc hội chứng rối loạn phổ tự kỷ, Trung tâm Nhân Hòa luôn đánh giá kỹ lưỡng và kiểm tra toàn diện cho bé và can thiệp sớm cho trẻ tự kỷ để giúp con phát triển ngôn ngữ, lời nói, hành vi và sớm hòa nhập với cộng đồng. Bên cạnh đó, trung tâm cũng hỗ trợ quý phụ huynh tham gia học cùng con để có thể hiểu rõ hơn tình hình của bé cũng như có thêm các kiến thức trong việc nuôi dạy trẻ.
Cha mẹ có thể tham khảo video các kỹ thuật phát triển ngôn ngữ lời nói cho trẻ dưới đây để hỗ trợ trẻ tại nhà.
Hy vọng bài viết trên đã giúp bạn trả lời cho các thắc mắc về việc “trẻ tự kỷ có nói được không”. Đồng hành cùng bé trên con đường hòa nhập trong giao tiếp là một hành trình dài, vậy nên hãy vững tâm lên bố mẹ nhé!
