Bước chuyển tiếp từ mầm non lên lớp 1 là thời điểm quan trọng với mọi trẻ em, đặc biệt là trẻ rối loạn phổ tự kỷ. Trung tâm Nhân Hòa can thiệp sớm đồng hành và đã hỗ trợ cho nhiều trẻ tự kỷ chuẩn bị vào lớp 1, sẽ giúp phụ huynh hiểu rõ những cơ hội, thách thức cũng như các hành trang cần thiết để giúp con có thể phát triển trong môi trường học tập mới.
Trẻ tự kỷ khi vào lớp 1 gặp khó khăn gì?
Trẻ tự kỷ thường bị hạn chế trong giao tiếp, tương tác, khả năng tập trung chú ý và hòa nhập với các bạn. Điều này cũng là nguyên nhân dẫn đến các khó khăn khi trẻ tự kỷ vào lớp 1.
Sự phát triển ngôn ngữ và giao tiếp
Khả năng giao tiếp là một trong những rào cản lớn nhất. Ở trường học, nhiều trẻ tự kỷ gặp khó khăn trong việc:
- Diễn đạt nhu cầu của bản thân
- Hiểu và thực hiện theo chỉ dẫn của thầy cô
- Tương tác và nói chuyện với bạn bè trong lớp
- Giải quyết những vấn đề bất ngờ, những tình huống xung đột
Khó khăn với trẻ tự kỷ khi vào lớp 1
Đi học lớp 1, trẻ tự kỷ thường gặp khó khăn khi bước vào môi trường học tập mới như: cảm thấy lo lắng và bối rối trước những thay đổi ở môi trường, không gian lớp học mới, bạn bè mới. Trẻ phải tham gia các tiết học với những môn học khác nhau, tuân thủ theo thời khóa biểu và những nội quy; hoàn thành các bài tập về nhà;
Một số khó khăn điển hình khi trẻ tự kỷ vào lớp 1 bao gồm:
- Khó thích nghi với môi trường mới, ồn ào
- Lớp học yêu cầu sự tập trung chú ý trong thời gian dài: 40-45 phút
- Khó khăn trong hoạt động làm việc nhóm cùng với các bạn
- Khó khăn trong việc tuân theo hướng dẫn của giáo viên
- Dễ bị phân tâm bởi các kích thích từ môi trường xung quanh
- Những bài tập về nhà yêu cầu phải thực hiện, những bài kiểm tra
- Có thể trẻ bị bạn bè bắt nạt, kì thị hoặc có xu hướng tách biệt một mình
Hành trang cho trẻ tự kỷ vào lớp 1
Việc chuẩn bị hành trang cho trẻ tự kỷ vào lớp 1 sẽ giúp trẻ giảm lo lắng – căng thẳng, thích nghi nhanh hơn và phát triển các kỹ năng cần thiết ở trường học. Môi trường mới, bạn bè mới và thói quen học tập mới có thể gây ra nhiều thách thức cho các con.
Phát triển kỹ năng ngôn ngữ và giao tiếp cho trẻ
Việc phát triển ngôn ngữ và giao tiếp là nền tảng quan trọng nhất để trẻ có thể theo kịp chương trình học. Qua kinh nghiệm hỗ trợ nhiều trẻ, chúng tôi nhận thấy cần tập trung vào:
- Tăng cường vốn từ vựng: trẻ cần vốn từ vựng để hiểu những gì người khác nói, diễn đạt được ý nghĩ của bản thân, lĩnh hội được bài học trên lớp,…
- Tăng cường khả năng tương tác và giao tiếp: chào hỏi, nhờ giúp đỡ, diễn đạt nhu cầu của bản thân, nhận biết tên gọi của người thân, thầy cô, bạn bè,…
- Luyện phát âm rõ ràng: Trẻ cần khả năng nghe, nhận biết được âm thanh và bắt chước theo rõ ràng để làm tiền đề cho việc chuyển đổi âm thanh thành ký tự (âm vị – tự vị). Điều này rất quan trọng cho việc học tập, đặc biệt là môn tiếng Việt, nếu trẻ không nghe và xử lý được chính xác sẽ ảnh hưởng đến việc lĩnh hội ngôn ngữ viết, hay viết sai chính tả,…
Giúp trẻ tự kỷ làm quen khi đi học lớp 1
Để trẻ tự kỷ không bị bỡ ngỡ và làm quen với môi trường học lớp 1, phụ huynh nên:
- Đưa trẻ đến thăm trường trước khi nhập học: trẻ có thể đỡ bỡ ngỡ hơn khi bắt đầu vào học
- Giới thiệu về lớp học, thầy cô: để cả thầy cô và các bạn đều có thể biết và hỗ trợ cho trẻ và phụ huynh khi cần thiết, đồng thời giúp trẻ nhận biết, làm quen và hòa nhập trong lớp học tốt hơn.
- Tập cho trẻ quen với các hoạt động như: xếp hàng, ngồi bàn,… để trẻ có thể chờ đợi, theo được nề nếp trong môi trường học đường tốt hơn.
Chuẩn bị các kỹ năng học đường
Việc chuẩn bị các kỹ năng mới cho trẻ đóng vai trò quan trọng để trẻ làm quen và hòa nhập tốt hơn. Các kỹ năng quan trọng giúp trẻ tự kỷ đi học lớp 1 tốt hơn như:
- Kỹ năng tự phục vụ: ăn uống, vệ sinh, gấp dọn đồ
- Kỹ năng sử dụng và giữ gìn đồ dùng học sinh: bút, sách vở, cặp
- Kiểm soát hành vi, chấp hành nội quy của nhà trường – lớp
- Giao tiếp và tương tác với các bạn, thầy cô trên lớp
- Tập viết, tập đọc, làm quen với chữ cái và con số.
Một số trẻ cần tham gia lớp tiền tiểu học cho trẻ tự kỷ để trẻ đi học tốt hơn
Vai trò của việc chuẩn bị cho trẻ tự kỷ vào lớp 1
Trẻ tự kỷ có thể vào lớp 1 là cơ hội để trẻ có thể mở rộng môi trường tiếp xúc và học tập, trẻ được quan sát và tương tác với các bạn đồng trang lứa, được phát huy khả năng của bản thân,… Rất nhiều lợi ích mà chương trình học phổ thông có thể mang lại, trọng tâm là sự hòa nhập với cộng đồng, làm nền tảng cho cuộc sống tự lập sau này của trẻ.
Tuy nhiên, môi trường học tập mới đồng thời cũng có thể gây ra nhiều căng thẳng và lo âu, những tình huống đáng tiếc không mong muốn, đặc biệt là khi trẻ chưa được chuẩn bị sẵn sàng. Vai trò chuẩn bị hành trang cho trẻ tự kỷ vào lớp 1, để trẻ có thể:
- Giảm thiểu căng thẳng và lo âu cho cả trẻ và phụ huynh
- Xây dựng sự tự tin, niềm vui và động lực học tập khi trẻ đến trường
- Phát triển được các kỹ năng cần thiết như: kỹ năng xã hội, kỹ năng học tập, kỹ năng tự chăm sóc bản thân,…
Câu hỏi thường gặp về trẻ tự kỷ vào lớp 1
Có cần thông báo cho giáo viên về tình trạng của trẻ không?
Trung tâm Nhân Hòa khuyến nghị phụ huynh nên trao đổi thẳng thắn với giáo viên về tình trạng của trẻ. Điều này giúp giáo viên có thể hiểu trẻ hơn, có những phương pháp hỗ trợ trẻ kịp thời và phù hợp.
Những hỗ trợ cần thiết cho trẻ tự kỷ ở lớp 1
Một số trẻ tự kỷ vào lớp 1 cần được học các chương trình giảm tải phù hợp và cần nhiều hơn sự quan tâm, hỗ trợ từ gia đình và nhà trường. Một số phương pháp hỗ trợ trẻ có thể kể đến như:
- Chia nhỏ bài học thành các phần dễ tiếp thu
- Giảm bớt những bài tập phức tạp
- Mộ số trẻ cần có giáo viên hỗ trợ riêng khi cần
- Sử dụng công cụ trực quan để học tập
- Ghi nhận nỗ lực của trẻ thay vì chỉ nhìn vào kết quả
Trẻ tự kỷ có thể tham gia các hoạt động ngoại khóa không?
Khi trường tổ chức các hoạt động ngoại khóa, trẻ hoàn toàn có thể tham gia, tuy nhiên cần lưu ý:
- Chọn hoạt động phù hợp với khả năng của trẻ
- Có người hỗ trợ khi cần thiết
- Tăng dần độ khó của hoạt động
Lời kết
Việc chuẩn bị cho trẻ tự kỷ vào lớp 1 đòi hỏi sự kiên nhẫn và nỗ lực từ cả gia đình và các chuyên gia. Với sự hỗ trợ đúng cách, trẻ hoàn toàn có thể hòa nhập và phát triển tốt trong môi trường học tập mới.
Để được hỗ trợ trẻ tự kỷ học lớp 1 tốt hơn hay dạy kỹ năng tiền tiểu học cho trẻ tự kỷ, quý phụ huynh có thể liên hệ Trung tâm Nhân Hòa để được tư vấn tốt hơn.
Có thể bạn quan tâm:
